Ünlü uyumu
Vowel harmony — the fundamental rule of Turkish: front/back and rounded/unrounded vowel agreement in suffixes
Can apply vowel harmony when adding suffixes to words
Schau dir diese Beispiele an. Kannst du das grammatische Muster erkennen?
Kitaplar masada, defterler çantada.
Die Bücher sind auf dem Tisch, die Hefte sind in der Tasche.
Gözüm güzel, gözün güzel.
Mein Auge ist schön, dein Auge ist schön.
Okulumuz büyük, evlerimiz küçük.
Unsere Schule ist groß, unsere Häuser sind klein.
Achte auf die hervorgehobenen Teile. Was haben sie gemeinsam?
Ünlü uyumu (sesli harf uyumu) Türkçe'nin en temel kuralıdır. Eklerdeki ünlüler, kelimenin son ünlüsüne göre değişir.
Büyük Ünlü Uyumu (2 yönlü): Kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlü gelir.
| Kalın (arka) | İnce (ön) |
|---|---|
| a, ı, o, u | e, i, ö, ü |
Örnek — çoğul eki:
| Kelime | Son ünlü | Çoğul | Kural |
|---|---|---|---|
| araba | a (kalın) | arabalar | -lar |
| ev | e (ince) | evler | -ler |
Küçük Ünlü Uyumu (4 yönlü): Bazı ekler 4 farklı biçim alır: ı/i/u/ü
| Son ünlü | Ek ünlüsü | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | ı | kız → kızı |
| e, i | i | ev → evi |
| o, u | u | yol → yolu |
| ö, ü | ü | göz → gözü |
İpucu: Her ek öğrendiğinizde, ünlü uyumunu düşünün! Bu kural Türkçe'nin her yerinde geçerlidir.
Häufige Fehlermuster
Used front vowel suffix after back vowel word or vice versa
Check the last vowel of the stem: a/ı/o/u → back suffixes (-lar, -dan), e/i/ö/ü → front suffixes (-ler, -den)
Used wrong rounded/unrounded variant in 4-way suffix
For 4-way suffixes (ı/i/u/ü): match both front/back AND rounded/unrounded of the last vowel
Kitaplar masada, defterler çantada.
Die Bücher sind auf dem Tisch, die Hefte sind in der Tasche.
kitap endet mit hinterem Vokal a → -lar; defter endet mit vorderem Vokal e → -ler. Das ist büyük ünlü uyumu.
Gözüm güzel, gözün güzel.
Mein Auge ist schön, dein Auge ist schön.
göz hat vorderes gerundetes ö → Possessivsuffix verwendet ü: göz-üm (mein Auge), göz-ün (dein Auge). Das ist küçük ünlü uyumu (4-Wege).
Okulumuz büyük, evlerimiz küçük.
Unsere Schule ist groß, unsere Häuser sind klein.
okul → hintere Vokale → okul-u-muz (unsere Schule); ev → vordere Vokale → ev-ler-i-miz (unsere Häuser). Jedes Suffix folgt der Harmonie!
Im Kurs üben
Wende diese Grammatik in den Übungen des Kurses A1 an