Ekran i scena: czeski w mediach

Oficjalny rejestr wiadomości - prezenterzy, komunikaty prasowe, oficjalne oświadczenia

„Prý“ to zwykłe słowo do relacji z drugiej ręki i należy do standardu; „prej“ to jego forma w obecná (ý → ej)

Aspekt dokonany - stwierdza fakt: „powiedziała X”. Preferowany w relacjach informacyjnych

Aspekt niedokonany - opowiadanie w rozmowie: „mówiła, że... / opowiadała mi”, podobnie jak u nas. Oba czasowniki należą do standardu: wybór aspektu niedokonanego to kwestia aspektu i stylu, a nie znak obecná.

Pełny, oficjalny zwrot - felietony, debaty eksperckie, dyskusje akademickie

Skrócone - powszechne w rozmowie. Nawet wykształceni ludzie rzadko wypowiadają pełną formę na głos. Obie formy należą do czeszczyzny standardowej: różnica dotyczy rejestru, nie odmiany języka.

„Tudíž“ to wysoki rejestr, niemal książkowy - usłyszysz go od prezenterów i prawników

„Takže“ to uniwersalny łącznik w mowie - zaczyna się od niego połowa zdań w każdej czeskiej rozmowie. Obie formy należą do czeszczyzny standardowej: różnica dotyczy rejestru, nie odmiany języka.

„Avšak“ to wyłącznie język pisany i telewizyjny - w rozmowie zabrzmiałby niemal komicznie

„Ale“ to wybór domyślny. „Jenže“ dodaje odcień „tyle że, niestety” - bardzo częste w opowieściach. Obie formy należą do czeszczyzny standardowej: różnica dotyczy rejestru, nie odmiany języka.

Klasyczny język serwisów informacyjnych - ten zwrot od razu sygnalizuje każdemu Czechowi oficjalny rejestr

„Teďka“ i „teďkon“ to potoczne, wydłużone formy „teď“, a nie zdrobnienia

„Přibližně“ we wiadomościach, „zhruba“ w sytuacjach półoficjalnych - oba sygnalizują staranną mowę

„Asi“ to wybór domyślny. „Tak“ przed liczebnikiem („tak dvacet“ = jakieś dwadzieścia) jest potoczne. Obie formy należą do czeszczyzny standardowej: różnica dotyczy rejestru, nie odmiany języka.

„Bychom“ - literacka forma posiłkowa trybu przypuszczającego. Konsekwentnie używana we wiadomościach i w piśmie

„Bysme“ - forma, której w mowie używa większość Czechów. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków obecná

Przesadnie oficjalne - usłyszysz to w filmie kostiumowym albo na bardzo uroczystym wykładzie, ale nigdy w prawdziwym życiu

Codzienny mówiony czeski - „koukni“ (zerknij) i „mrkni“ (rzuć okiem) to potoczne czasowniki, a nie zmiany głosek obecná. „Pohleďte“ to sztywny kraniec tej samej czeszczyzny standardowej.

Zwykły uprzejmy tryb rozkazujący z „vy“ („Pojďte dál!“ = proszę wejść), na co dzień całkiem normalny - ale między znajomymi na „chodź!” zbyt sztywny

„Poď“ gubi j z pojď - czysta obecná. Dubbing zwykle zostawia „pojď“ jako kompromis

„Samozřejmě“ jest neutralno-oficjalne. „Zajisté“ to archaizm - tylko w bardzo oficjalnym piśmie albo z ironią

„Jasně“ to zwykłe dubbingowe „jasne”. Łączy rejestry. „Jojo“ jest na dubbing zbyt potoczne

Forma standardowa z długim -í-. Używana w dubbingu - brzmi „poprawnie”, ale nie sztywno

Krótkie -i- w obecná. Różnica jest subtelna, ale zdradza, że mówiący jest na luzie

Oficjalne sposoby zwrócenia uwagi - wywiady we wiadomościach, oficjalne debaty

„Hele“ jest w obecná wszechobecne - pojawia się nawet w niektórych dubbingowanych filmach, co pokazuje, że przekroczyło granicę rejestru