Aorist / simple present tense (-r/-ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür) for habitual actions and general truths
Can express habitual actions and general truths using the aorist tense
Подивіться на ці приклади. Чи можете ви помітити граматичну закономірність?
Her gün kahve içerim.
Я п'ю каву щодня.
Güneş doğudan doğar.
Сонце сходить на сході.
Sigara içmem.
Я не палю.
Зверніть увагу на виділені частини. Що у них спільного?
Geniş zaman (aorist) alışkanlıkları, genel gerçekleri ve yetenekleri ifade eder.
Yapılışı: Fiil kökü + geniş zaman eki + kişi eki
| Fiil türü | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| Tek heceli + ünsüz | -ar / -er | yaz → yazar, gel → gelir |
| Çok heceli + ünsüz | -ır/-ir/-ur/-ür | başla → başlar, konuş → konuşur |
| Ünlüyle biten | -r | oku → okur, bekle → bekler |
Kişi ekleri:
| Kişi | Ek | yazmak |
|---|---|---|
| ben | -ım/-im/-um/-üm | yazarım |
| sen | -sın/-sin/-sun/-sün | yazarsın |
| o | — | yazar |
| biz | -ız/-iz/-uz/-üz | yazarız |
| siz | -sınız/-siniz/-sunuz/-sünüz | yazarsınız |
| onlar | -lar/-ler | yazarlar |
Olumsuz: Fiil kökü + -maz/-mez: yazmam, yazmazsın, yazmaz...
Застосуйте цю граматику у вправах курсу A1
Вправи для практикиThe aorist has complex suffix selection rules. Learners often use -yor (continuous) for all present tenses.
Used wrong aorist suffix form
Check: vowel-ending → -r; monosyllabic → -ar/-er; polysyllabic → -ır/-ir/-ur/-ür
Used aorist for ongoing action or continuous for habitual
Geniş zaman = habitual/general; şimdiki zaman (-yor) = right now/in progress
Her gün kahve içerim.
Я п'ю каву щодня.
iç-er-im: звична дія (щодня) → geniş zaman. Не *içiyorum (це було б прямо зараз).
Güneş doğudan doğar.
Сонце сходить на сході.
doğ-ar: загальна істина → geniş zaman. Незмінні факти використовують аорист.
Sigara içmem.
Я не палю.
iç-me-m: заперечний аорист для 'ben' — просто -mem/-mam (не -mezim). Неправильне для 1-ї особи!
Практикувати в курсі
Застосуйте цю граматику у вправах курсу A1