Geçmiş zaman (görülen)
Witnessed/definite past tense (di-past): -dı/-di/-du/-dü and -tı/-ti/-tu/-tü
Can describe past events that were personally witnessed or experienced
Подивіться на ці приклади. Чи можете ви помітити граматичну закономірність?
Dün sinemaya gittim.
Вчора я ходив у кіно.
Kahvaltıda yumurta yedim, çay içtim.
На сніданок я їв яйця і пив чай.
Seni dün görmedim, neredeydin?
Я тебе вчора не бачив, де ти був?
Зверніть увагу на виділені частини. Що у них спільного?
Görülen geçmiş zaman (di-geçmiş) bizzat görülen veya kesin bilinen geçmiş olayları anlatır.
Yapılışı: Fiil kökü + -dı/-di/-du/-dü (veya sert ünsüzden sonra -tı/-ti/-tu/-tü) + kişi eki
| Kişi | gelmek | yazmak | görmek |
|---|---|---|---|
| ben | geldim | yazdım | gördüm |
| sen | geldin | yazdın | gördün |
| o | geldi | yazdı | gördü |
| biz | geldik | yazdık | gördük |
| siz | geldiniz | yazdınız | gördünüz |
| onlar | geldiler | yazdılar | gördüler |
Sert ünsüzden sonra: git → gitti (d→t), iç → içti, konuş → konuştu.
Olumsuz: Kök + -ma/-me + -dı: gelmedim, yazmadım.
Learners mix up -di (witnessed) with -miş (reported/hearsay). Also forget consonant hardening: git-ti not *git-di.
Типові помилки
Used -di after hard consonant instead of -ti
After p,ç,t,k,f,h,s,ş → use -tı/-ti/-tu/-tü
Used -di (witnessed) when -miş (reported) was needed or vice versa
-di = I saw/experienced it; -miş = I heard about it / I just noticed
Dün sinemaya gittim.
Вчора я ходив у кіно.
git-ti-m: я ходив (особисто!). Тверда t → -ti (не -di). 'Dün' = вчора.
Kahvaltıda yumurta yedim, çay içtim.
На сніданок я їв яйця і пив чай.
ye-di-m (їв, м'яка → -di); iç-ti-m (пив, тверда ç → -ti).
Seni dün görmedim, neredeydin?
Я тебе вчора не бачив, де ти був?
gör-me-di-m: заперечне минуле. Заперечення -me- стоїть перед суфіксом часу -di.
Практикувати в курсі
Застосуйте цю граматику у вправах курсу A1